افق،پنجشنبه ۱۱فروردین۳۱مارس۲۰۱۱ قسمت اول

افق،پنجشنبه۱۱فروردین۳۱مارس۲۰۱۱ قسمت دوم

گفتگوی تلفنی با احمد از تهران

افق چهارشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۰، ۳۰ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

افق چهارشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۰، ۳۰ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

یهودیان ایران

گفتگوی تلفنی با کوروش نیکنام

بخشی از سخنرانی پرزیدنت اوباما

افق،سه شنبه ۹فروردین۲۹ مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق،سه شنبه ۹فروردین۲۹ مارس۲۰۱۱قسمت دوم

پیام براک اوباما درباره ی لیبی

پرزیدنت اوباما دوشنبه شب پیش هنگام دفاع از نقش آمریکا در حمله ی هوایی و دریایی به نیروهای قذافی در لیبی برای ممانعت از بروز یک فاجعه ی انسانی در بنغازی و دیگر شهرهای لیبی دکترین جدید خود را برای استفاده از قوه ی قهریه و دیپلماسی بین المللی تشریح کرد. اوباما با اشاره به تجربه ی پرهزینه ی جنگ عراق گفت آمریکا نمی تواند در شرایطی که آمریکا درگیر جنگ افغانستان و نبرد با القاعده است خود را درگیر یک جنگ زمینی با قذافی کند و دست به تغییر رژیم از طریق زور بزند. رئیس جمهوری آمریکا ضمن تصریح این امر که قذافی مشروعیتش را از دست داده و باید کناره گیری کند قویا تاکید کرد این مهم باید به دست مردم لیبی انجام گیرد. اوباما گفت آمریکا و همپیمانانش در کنار ائتلاف گسترده ای از کشورهای جامعه ی جهانی شامل کشورهای عربی چون قطر و امارات مردم لیبی را یاری خواهند داد زیرا لیبی متعلق به یک دیکتاتور نیست بلکه متعلق به مردم لیبی است. پرزیدنت اوباما یادآوری کرد که آمریکا و جامعه ی جهانی میلیاردها دلار سرمایه های قذافی و خانواده اش را توقیف و خرید اسلحه را برای لیبی ممنوع کرده اند. براک اوباما در بخشی از سخنانش در مقایسه ای میان پیامدهای مثبت و منفی حرکت های مردمی در شمال آفریقا و خاورمیانه گفت:

«کشورهایی چون مصر هستند که این دگرگونی در آنها الهام بخش است و امیدهای ما را تقویت می کند؛ و کشورهایی چون ایران هستند که دگرگونی در آنجا بی رحمانه سرکوب می شود... ایالات متحده قادر نخواهد بود آهنگ و ابعاد این دگرگونی را دیکته کند. تنها مردم منطقه قادر به چنین امری هستند. اما، ما می توانیم شرایط را تغییر دهیم. من معتقدم این جنبش دگرگونی را نمی توان به عقب بازگرداند.»

افق دوشنبه ۸ فروردین ۱۳۸۹، ۲۸ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

افق دوشنبه ۸ فروردین ۱۳۸۹، ۲۸ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

ترانه نوروزی بلوچی

گفتگوی تلفنی با یک شهروند بلوچ

افق، پنجشنبه۴فروردین۲۴مارس۲۰۱۱ قسمت اول

افق، پنجشنبه۴فروردین۲۴مارس۲۰۱۱ قسمت دوم

افق چهارشنبه ۳ فروردین ۱۳۹۰، ۲۳ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

افق چهارشنبه ۳ فروردین ۱۳۹۰، ۲۳ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

۱۳۹۰

ترانه نوروزی با صدای حسن زیرک

افق، سه شنبه۲فروردین۲۲مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق، سه شنبه۲فروردین۲۲مارس۲۰۱۱قسمت دوم

واکنش سیمین بهبهانی به استفاده از شعرش در پیام نوروزی رئیس جمهوری آمریکا

پیام نوروزی ۱۳۹۰ باراک اوباما

افق،دوشنبه۱فروردین۲۱مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق،دوشنبه۱فروردین۲۱مارس۲۰۱۱قسمت دوم

سال هزار و سیصد و نود سالی به لطافت برگ گل افق

رضا پهلوی می گوید اگر هدف مشترک عبور از نظام باشد با کمال میل با موسوی و کروبی همکاری می کنم

نخستین مناظره ی تلویزیونی شاهزاده رضا پهلوی با سعید قاسمی نژاد، سخنگوی دانشجویان و دانش آموختگان لیبرال دانشگاههای ایران در برنامه ی افق:


سیامک دهقانپور:
«شورای هماهنگی راه سبز امید در بیانیه ی نوروزی شان خط کشیدند میان جنبش سبز و آنچه که «آرزومندان بازگشت حکومت های فردی غیر پاسخگو» خوانده اند. جمله ی حساب شده ای است خطاب به حامیان نظام پادشاهی. آیا شما قصد بازگرداندن چنین حکومتی را به ایران دارید؟»

رضا پهلوی:
«من فکر نمی کنم طرفداران واقعی یک نظام دموکراتیک حتی در قالب فرم پادشاهی نظیر ژاپن، سوئد، هلند، بلژیک، یا اسپانیا مبنا را بر اساس حاکمیت فردی باور داشته باشند. در دنیای امروزی محال عقل است کسی زیر بار این برود. چه در فرم جمهوری چه در فرم پادشاهی. مساله محتوای نظام هایی است که بر مبنای سکولاریسم و دموکراسی پایه ریزی شده باشد. وقتی من اشاره به سکولاریسم می کنم تجربه ی مستقیم ملتی است که حکومت دینی را دیده و مفهوم واقعی اش را درک کرده و مساله جدایی دین از حکومت را به عنوان یک پیش شرط نظام دموکراتیک می داند. اضافه بر تمام مسائل دیگری که باید در بطن قانون اساسی آن کشور باشد. به احتمال خیلی قوی امیدوارم در آینده ایران قانون آن نظام دموکراتیک بر مبنای اعلامیه ی جهانی حقوق بشر باشد چون خیلی تضمین ها و خواست های اجتماعی و سیاسی و حقوق انسان ها در تمام موارد در آن مستتر و کاملا بیان شده است. بنا بر این من بعید می دانم. اگر هم کسانی باشند در این دنیای امروز که اعتقاد داشته باشند به حکومت فردی واقعا در اقلیت محض اند و در واقع نه واقع بین هستند و نه منافع مملکت شان را در عمل درک کردند و فهمیدند.»

سیامک دهقانپور:
«شما از منتقدان رهبری جنبش سبز هستید. این بیانیه و مساله را چطور می بینید؟»

سعید قاسمی نژاد، سخنگوی دانشجویان و دانش آموختگان لیبرال دانشگاههای ایران:
«این نکته که در بیانیه شورای هماهنگی راه سبز امید گفتند خواهان بازگشت حکومت های فردی نیستند حرف درستی است. برای همین مردم ما خواهان بازگشت به دوران طلایی حضرت امام نیستند. برای اینکه آقای خمینی مستبدترین، غیرپاسخگوترین و فردگراترین بود یعنی کسی که تمام قدرت را در دستان خودش متمرکز کرده بود. بنظرم حرف درستی زدند و بهتر است آن کسانی که مدام اعلام می کنند مردم خواهان بازگشت به دوران طلایی حضرت امام هستند این سخن درستی را که گفتند آویزه ی گوششان کنند. اما، در مورد رهبری جنبش سبز جامعه ی امروز جامعه ی متکثری است. این تکثر در جامعه ریشه دوانده است. گروههای مختلف در جامعه هستند، متشکل هستند، به همین دلیل رهبری فردی در فضای کنونی جامعه ی ما پاسخگو نیست؛ خصوصا که ما تجربه ی تلخ آقای خمینی را داریم. مدلی که من فکر می کنم برای ایران مناسب هست یک مدل شورایی هست مثل کنگره ی ملی در آفریقای جنوبی یا در هند یا مدلی که شورایی باشد و بر اساس خصایص کشور خود ما طراحی بشود. بر شورایی بودنش تاکید دارم و فکر می کنم یکی از مشکلات جنبش سبز این بوده که جامعه متکثر بوده اما، رهبری علیرغم تلاشی که شده نتوانسته اون تکثر را در خودش بازتاب بدهد و ارتباط مناسب به این طریق شکل نگرفته است.»

سیامک دهقانپور:
«آقای پهلوی شما سالهاست که از بحث انتخاب میان نظام پادشاهی پارلمانی و جمهوری پرهیز می کنید و تاکید می کنید بر اینکه آزادی و دموکراسی باید موضوع بحث باشد. در گذار به برگزاری یک انتخابات آزاد در ایران شما عملا چه کمکی می توانید بکنید؟»

رضا پهلوی:
«من سالهاست که با تمام طیف های موجود در مملکت از دیدگاههای متفاوت ایدئولوژیک تماس، برخورد، و همکاری داشته ام. برای اینکه از ابتدا نقش خودم را به این شکل معرفی کردم. در این مقطع زمانی که مملکت ما مواجه با یک مشکل اساسی است که نهایتا برمی گردد به ماهیت و ذات یک نظام که کوچکترین همگنی با خواست های آزادیخواهی، حقوق بشری و دموکراتیک مردم ایران ندارد؛ در واقع ما یک مرزبندی بیشتر نداریم. کسانی که در جستجو و تلاش برای حفظ و ادامه ی این نظام هستند و کسانی که باور دارند بهترین راه خروج از این بن بست و برگشتن به مسیر ترقی و پیشرفت و مدرنیته و آزادی، حکومت و نظامی است که برآمده از خود مردم باشد، حاکمیت مردم را تضمین بکند، قانونگذاری را به دست مردم بسپارد و در اصل دموکراسی واقعی را بتواند برقرار کند. من همیشه گفته ام مساله برای من محتوای نظام است نه شکل نهایی آن. شکل های دموکراتیک را در دو فرم اش می توانیم ببینیم. این انتخابی است که مردم ایران در آن زمانی که بر سر این موضوع اختلاف نظر و سلیقه هست به آن دست خواهند زد. اما، امروز هر کسی که خودش را طرفدار آزادی و دموکراسی و حقوق بشر می داند در واقع در یک سنگر متحد در مقابل یک دشمن مشترک مقابله می کند. من به همه پیشنهاد کرده ام دوستان هر رایی که دارید فعلا بگذارید جیبتان تا ما شرایط آزادی را در مملکت برقرار کنیم. یعنی تا موقعی که فضای باز سیاسی داشته باشیم، تا موقعی که حق انتخاب آزاد داشته باشیم، تا موقعی که بتوانیم کاندیداهای خودمان را آزادنه انتخاب کنیم، تا موقعی که بتوانیم حرف مان را بیان بکنیم، تا مردم بتوانند در یک مناظره ی باز نظر خودشان را بدهند، تا افکار عمومی را بتوان سنجید؛ و نهایتا میزان صندوق رای باشد؛ اگر قرار باشد اختلاف نظری در این میان حل بشود.»

سیامک دهقانپور:
«آیا تناقضی در این بحث نیست وقتی می گوییم الان بیایید بر سر رفتن آیت الله خامنه ای توافق بکنیم بعد فکر می کنیم که بعد چه خواهد شد؟»

رضا پهلوی:
«برگردیم به سی و دو سال پیش یادمان نرود که نیروهای مخالف نظام پیشین آن موقع حرفشان این بود که شاه برود بعد ببینیم چه می شود. نتیجه اش چی شد؟ ما این بار به مردم نمی گوییم حالا جمهوری اسلامی برود بعد ببینیم چه می شود. این بار مشخصا پیشنهاد می دهیم که به شکل شفاف جایش چه چیزی را تجویز می کنیم و نهایتا انتخابش با مردم. اما، خمینی هم که از بین رفت طوری نشد یعنی نظام همچنان برقرار ماند امروز هم اگر بگوییم آقای خامنه ای در حیات نباشد نظام الزاما از بین نمی رود. ما باید درک بکنیم کسانی که متکی هستند به این نظام، منافع خاص دارند در این نظام، و اصلا معتقد به ماهیت و اهداف این نظام هستند، آیا واقعا این ها افرادی منزوی اند از دید جامعه؟ و به جایی که نود درصد مردم ایران را منزوی کنند و به کنار بگذارند آن نود درصد ده درصد حداقل را که به زور می خواهند حکومت بکنند کنار بگذارند. ولی از چه روش هایی؟ بر سر روش آن خیلی صحبت هست. آیا می توانیم این کار را بدون خشونت و از طریق مبارزه ی مدنی انجام بدهیم. علتی که من روی آن تاکید می کنم بخاطر این است که هیچ انقلابی و هیچ حرکتی که با توحش و کشت و کشتار همراه است معمولا نتیجه ی دموکراتیک نمی دهد. فقط یک دیکتاتوری را با یک دیکتاتوری دیگر جایگزین می کند. این درسی است که باید از کل تاریخ بگیریم و مساله ی همبستگی و تقدم دادن به یک هدف ملی فرا مسلکی، فرا حزبی، فرا عقیدتی، امروز می تواند آن بستر مشترک را به وجود بیاورد تا ما یک توافق بر سر اصولی که بر سر آن مبارزه می کنیم به وجود بیاوریم؛ و نتیجه ی آن توافق ایجاد ساختارهایی است که می توانند از آن عملا بیرون بیاید. من کاملا با نظر آقای قاسمی نژاد هم عقیده ام که به شکل شورایی شاید بهترین نحوه ای خواهد بود که همه مشارکت داشته باشند و نشان بدهیم که دورنمای دموکراسی آینده در یک جامعه ی کثرت گرا از حالا می تواند این قبول کثرت در عقیده و هدف مشترکی باشد که منافع کل جامعه را در نظر می گیرد. برخلاف اپوزیسیونی که آن موقع فقط دعوا سر قدرت داشت ولی الزاما راه حلی را ارائه نداد که درد اصلی جامعه حل بشود. همانطور که امروز مشاهده می کنیم.»

سیامک دهقانپور:
«شما بارها گفته اید که اگر یک نظام پادشاهی مشروطه یا پادشاهی پارلمانی شکل بگیرد برای خودتان نقش یک رهبر متحد کننده ایران را قائل هستید تا یک رهبر سیاسی که در تصمیم گیری های سیاسی روزمره نقش بازی می کند. آقای قاسمی نژاد معتقد است در این فرآیند نسل امروز و حامیان بازگشت پادشاهی نیروهای متجانسی نیستند که شما بتوانید به طور همزمان حمایت آنها را کسب کنید. درست است آقای قاسمی نژاد؟»

سعید قاسمی نژاد:
«در جامعه ی ما در بحث بازگشت پادشاهی سه دسته هستند. یک دسته خواهان بازگشت پادشاهی به هر قیمتی هستند. یک دسته خواهان عدم بازگشت پادشاهی به هر قیمتی هستند. یک دسته هم فراتر از این را می بینند؛ اینکه حکومت ها، نظام ها، و ایدئولوژی ها آیا منجر به رفاه برای ایران می شوند یا نه؟ آیا منجر به آزادی برای ایران می شوند یا نه؟ فکر می کنم جامعه ی جوان ایران نگاهش این نگاه سوم هست. به گمان من طی این سی سال نگاه جامعه ی ایران به حکومت پهلوی تغییر کرد. یعنی نگاه مثبتی است. به هر حال دستاوردهای حکومت پهلوی در یک سری عرصه هایی، در عرصه ی اقتصادی، در عرصه ی یک سری حقوق اجتماعی مثل حقوق زنان، در عرصه ی سیاست بین المللی دستاوردهای درخشانی بوده است. به این معنا نگاه جامعه ی ایران و نگاه جامعه ی جوان ایران به آن مثبت است. این به گمانم هم یک پتانسیلی برای آقای پهلوی هست به این عنوان که نگاه جامعه به میراث ایشان مثبت است و هم ممکن است آقای پهلوی را به اشتباه بیاندازد. نگاه جامعه ی جوان ایران اگر مثبت است این نگاه مثبت به پادشاهی نیست به آن میراثی است که من اسمش را می گذارم ناسیونالیسم توسعه گرا. یعنی توسعه ی ایران بر مبنای ناسیونالیسم ایرانی. این میراث مثبت حکومت پهلوی است. تاکید بر مشروطه یعنی تاکید بر نهاد پادشاهی موجب شده آقای پهلوی آن پتانسیلی را که به عنوان یک رهبر دارند نتوانند بالفعل بکنند. این پتانسیل در گردآمدن حول میراث مثبت پهلوی یا همان ناسیونالیسم توسعه گرا است. من سوالی از آقای پهلوی دارم. شما می دانید نقش پادشاه مشروطه نقشی تشریفاتی است. ما فرض کنیم ایران اصلا الان آزاد شد. من کارهای شما را پیگیری می کنم و می دانم شما دلسوز کشورتان و میهن تان هستید آیا شما راضی می شوید وقتی این پتانسیل را دارید که به عنوان یک رهبر سیاسی وارد بشوید بروید بنشینید کنار به عنوان یک پادشاه مشروطه که به لحاظ قانونی کاری نباید بکند؛ یعنی کارکردی ندارد و کارکردش این است که نظری ندارد. من فکر می کنم شما برای اینکه ایران به کدام سمت باید برود نظر دارید. به گمان من میراث شما پادشاهی نیست میراث شما ناسیونالیسم توسعه گرا است. از ابتدا هم خاندان پهلوی قرار نبود پادشاهی بشود. رضا شاه می خواست جمهوریت را بنیان نهد. آن کسانی که جلوی او را گرفتند روحانیت به عنوان نهاد پاسدار سنت بود. از طرفی میراث پهلوی مدرانیزاسیون هست. نقش و کارکرد پادشاه مشروطه پاسداری از سنت است. این تناقضی است که پدر شما با آن درگیر بود و نتوانست آن را حل کند و به نظرم الان شما هم با آن درگیرید. به همین دلیل پتانسیل بالقوه ی شما برای تبدیل به یک رهبر سیاسی بالفعل نشده است. من با احترامی که برای شما قائلم فکر می کنم شما بین این دو نقش مدام در حال نوسان هستید. یعنی گاهی چنان عمل می کنید که گویی پادشاه مشروطه هستید، گاهی چنان عمل می کنید که می خواهید در هیات یک رهبر برای گذار ایران به دموکراسی از این حکومت ظاهر شوید. این دو بنظر من با هم جور در نمی آید. ضمن اینکه من یک انتقاد به شما دارم. شما هر کدام از این دو نقش را بخواهید بپذیرید چه پادشاه مشروطه بخواهید باشید چه یکی از رهبران موثر یا رهبر موثر در گذار ایران به دموکراسی باشید نیازمند این هستید که اطرافتان افرادی باشند که جامعه آنها را بشناسد. باید یک تشکیلات حداقلی باشد. الان همه چیز به خود شما منتهی می شود. ما نه می دانیم مشاور اقتصادی شما کیست، مشاور سیاسی شما کیست، و مشاور فرهنگی شما کیست. جامعه نیاز دارد برای اینکه به یک رهبری اعتماد بکند، به یک شخصیتی اعتماد بکند، افراد استخوان دار و معتمد را در اطراف او ببیند. ما این را متاسفانه در اطراف شما نمی بینیم.»

رضا پهلوی:
«خوشحال می شوم که بنشینم مفصل سر این مسائل با آقای قاسمی نژاد بار دیگر که در پاریس باشم صحبتی داشته باشم. نمی توانم پاسخ تمام نکاتی را که ایشان مطرح کردند در عرض چند دقیقه بدهم. اما، خیلی سریع؛ در مورد مساله ی شکل نظام باز تکرار می کنم. هر فازی فازی خودش است ما الان در فاز مبارزه برای آزادی هستیم. رضا پهلوی قبل از هر چیزی شهروند ایران است؛ یک ایرانی است؛ یک دموکرات آزادیخواه؛ و آخر سر از دید یک بار سیاسی که بر دوشش هست می تواند پتانسیل نمایندگی آن نهادی را که یک زمان در مملکت بود به عنوان یک آلترناتیو ممکن در آینده ی ایران داشته باشد. ما الان در فاز مبارزه برای آزادی هستیم. حرف من با هم میهنانم این است که ما در این مرحله باید ببینیم وظیفه و رسالت امروز ما چیست؟ نقش هایی که احتمالا افراد در آینده می توانند داشته باشند می تواند نقش های متفاوتی باشد چون آن موقع با یک شرایط عادی و نورمالیزاسیون جریان سر و کار داریم. بنا بر این می توان گفت که نقش دوگل زمان جنگ جهانی دوم موقعی که در تبعید بود و از لندن عمل می کرد خیلی فرق داشت با زمانی که آمد رئیس جمهور شد. بنا بر این نقش من هم از این لحاظ خیلی متفاوت است با نقشی که در آینده احتمالا ممکنه داشته باشم. من فکر نمی کنم شما بتوانید به همین آسانی اهمیت این را نبینید که در یک کشور و در یک شرایطی ممکن است جامعه درک کند که چقدر مهم است یک نفر این وسط نقش سیاسی نداشته باشد. یک نقش فرامسلکی یا فراحزبی داشته باشد و واقعا بتواند عامل وحدت باشد، دقیقا به خاطر این بی طرفی. دقیقا به خاطر اینکه هیچ برنامه ی خاصی ندارد که از یک پلاتفورم یا یک طرح یا یک ایدئولوژی خاصی بهره مند باشد. من خاطرم می آید در ابتدای سلطنت پادشاه کنونی اسپانیا درست بعد از فرانکو، رئیس حزب کمونیست اسپانیا می گفت من نمی توانم با همفکران خودم به آن راحتی صحبت کنم که با پادشاه مملکتم می توانم صحبت کنم. پس یک نقش صرفا تشریفاتی نیست، یک ارزشی را اضافه می کند. بنظر من با توجه به شرایط عینی کشورمان در طول تاریخ، کشوری که از ابتدا یک کشور دارای ادیان مختلف، ایده های مختلف، و باورهای مختلف بوده می تواند شکل یکپارچه ی خودش را تا حد زیادی در قالب یک وحدت ملی و یک عاملی که توانسته کمک بکند به حفظ تمامیت ارضی مملکت تا به حال حفظ بکند. این گزینه ای است که مردم می توانند درباره فوائدش بحث بکنند و شاید دیگر نیازی به آن نداشته باشند. بعد مساله ی قیاس است. اگر از شما بپرسم سلطنت سعودی را ترجیح می دهید یا جمهوری فرانسه را انتخاب شما چه خواهد بود؟

سیامک دهقانپور:
«من باید از شما سوال کنم.»

رضا پهلوی:
«نه دیگر من می خواهم سوال کنم. حالا نوبت من است.»

سیامک دهقانپور:
«آقای قاسمی نژاد شما کدام را ترجیح می دهید؟»

سعید قاسمی نژاد:
«ترجیحا جمهوری فرانسه؟»

رضا پهلوی:
«اگر جمهوری قذافی را در نظر بگیریم و سلطنت سوئد کدام را ترجیح می دهید؟»

سعید قاسمی نژاد:
«طبیعتا سلطنت سوئد.»

رضا پهلوی:
«بنا بر این شکل نظام تعیین کننده نیست محتوا و ماهیتش مهم است. درست؟»

سعید قاسمی نژاد:
«منتها ایران سوئد نیست. شما هم در جایگاه خوان کارلوس نیستید.»

رضا پهلوی:
«دقیقا. یعنی اگر شما فکر می کنید اشکال از خود مردم و فرهنگشان است، بنا بر این هیچ فرق نخواهد کرد شکل نهایی چیست. چون دیکتاتورسازی و بت سازی یک مساله ی فرهنگی است نه یک مساله ی سیاسی. ما باید فرهنگ مان را درست بکنیم، بعد آزادی سیاسی را می توانیم به آن برسیم و پیاده بکنیم. این کافی نیست که فقط حق رای داشته باشیم؛ اگر فرهنگش را نداشته باشیم حق رای به تنهایی کافی نیست. بنا بر این باز از مسیر منحرف می شویم. چه در فرم پادشاهی چه در فرم جمهوری. پس بیاییم به عمق مساله پی ببریم. برای همین است که من بحث را امروز جمهوری و پادشاهی نمی بینیم. بلکه بحث را قانونمندی، حکومت قانون، تقسیم قوا، جامعه ی مدنی، و نقشی که ساختارهای فراحکومتی و فرادولتی باید داشته باشند، می دانم. اگر قرار باشد از تاریخ عبرتی بگیریم به اینها باید نگاه کنیم. آقای قاسمی نژاد این بحث مفصلی است که نمی توان تمام جوانب آن را در فاصله ی کم امروز پاسخ داد اما، من به نکته تاکید بکنم. هدفی که من دارم به عنوان یک ایرانی مبارز نجات کشورم هست؛ به این مفهوم که حق انتخاب آزاد مردم که امروز در اختیارشان نیست مجددا به مردم بازگردانده شود. همیشه گفتم و می گویم تنها هدفی که دارم و خط پایانی وظیفه و رسالتی که امروز برای خودم می بینم رسیدن به آن روزی است که هم میهنانم بتوانند به شکل آزاد بروند پای صندوق های رای و سرنوشت خودشان را آن روز تعیین کنند. در این حرکت مثل هر ایرانی مبارز دیگری با آنها همراه هستم؛ همکاری می کنم برای اینکه به این مهم برسیم. به عبارت ساده تر اول برویم آن منزل را بسازیم، بعد سر موکت و کاغذ دیواری و رنگش دعوا بکنیم.»

سیامک دهقانپور:
«اگر شورای رهبری باشد شما حاضرید در این شورا در کنار آقای موسوی و کروبی شرکت بکنید؟»


رضا پهلوی:
«اگر هدف مشخص باشد که به چه می خواهیم برسیم و به شکل شفاف بدانیم که آلترناتیوی که ما مجسم می کنیم ماورای این نظام است- چرا می گویم ماورای این نظام برای اینکه تا زمانی که این نظام موجودیت دارد من محال عقل است که فکر کنم ما بتوانیم به آن آزادی و دموکراسی که می خواهیم برسیم؛ بایست از این نظام گذر کرد و در یک آلترناتیو سکولار دموکراتیک آینده ی ایران را جستجو کرد؛- اگر سر این می شود توافق کرد با آقایان موسوی و کروبی با کمال میل با آنها همکاری خواهم کرد.»

افق، پنجشنبه۲۶اسفند۱۷مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق، پنجشنبه۲۶اسفند۱۷مارس۲۰۱۱ قسمت دوم

افق چهارشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۸۹، ۱۶ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

افق چهارشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۸۹، ۱۶ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

افق، سه شنبه۲۴اسفند ۱۵مارس ۲۰۱۱ قسمت اول

افق،سه شنبه۲۴اسفند۱۵مرس۲۰۱۱قسمت دوم

گفتگوی تلفنی با مسعود کردپور

گفتگو با سجاد ویس مرادی

افق دوشنبه ۲۳ اسفند ۱۳۸۹، ۱۴ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

افق دوشنبه ۲۳ اسفند ۱۳۸۹، ۱۴ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

چهره ی دهه ۸۰ شمسی در ایران

نظرسنجی افق:

با آغاز سال ۱۳۹۰ دهه ی هشتاد شمسی در ایران به پایان می رسد.

به نظر شما مهمترین چهره ی سیاسی، و فرهنگی و هنری دهه ی هشتاد شمسی در ایران چه کسی است؟

گزیده ای از قدرت نامحدود

افق پنجشنبه۱۹اسفند۱۰مارس۲۰۱۱،قسمت اول

افق ۱۹ اسفند ۱۰ مارس ۲۰۱۱ قسمت دوم

افق،چهارشنبه۱۸اسفند۹مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق،چهارشنبه۱۸اسفند۹مارس۲۰۱۱قسمت دوم

گفتگوی تلفنی با هوشنگ اسدی

افق،سه شنبه۱۷اسفند،۸مارس قسمت اول

افق،سه شنبه۱۷اسفند،۸مارس۲۰۱۱ قسمت دوم

تظاهرات سه شنبه۱۷ اسفند ۸مارس ۲۰۱۱

افق، گفتگوی تلفنی با رحیم از تهران

گفتگوی تلفنی با حسین از تهران

اعتراض حین سخنرانی احمدی نژاد در شیراز

به گزارش رسانه های دولتی جلسه با اعتراض چهار تن از علما از جمله آیت الله دستغیب، منتقد دولت، به اجرای موسیقی زنده و ترک محل سخنرانی احمدی نژاد روبرو شد. این بسیجی هم می خواهد از احمدزاده استاندار مکتبی فارس تعریف کند می گوید بعد از سی و یک سال یک نفر را فرستادی می خواهد عدالت برپا کند. او می گوید یک بسیجی کف خیابان و از نیروهای حسین یکتا بوده. بعد یادآور وعده های پیش از انتخابات احمدی نژاد شده و با اشاره به دوران بازرگان و بنی صدر خواهان تندروی بیشتر در برخورد با مخالفان امروز می شود. در پایان سخنرانی احمدی نژاد هم خوب گوش کنی عده ای می گویند آقای احمدی نژاد ما هم حرف داریم... دستخط خودتون رو بخونید... اما، کسی توجه نمی کند. در نزدیکی تالار حافظیه گروهی از کارگران اخراج شده دست به گردهمایی زده بودند.

افق ،۱۶ اسفند ۷مارس۲۰۱۱قسمت اول

افق،۱۶ اسفند ۷مارس ۲۰۱۱قسمت دوم

افق پنجشنبه ۱۲ اسفند،۳ مارچ ۲۰۱۱ قسمت اول

افق پنجشنبه ۱۲ اسفند،۳ مارچ ۲۰۱۱ قسمت دوم

افق چهارشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۹، ۲ مارس ۲۰۱۱ بخش اول

افق چهارشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۹، ۲ مارس ۲۰۱۱ بخش دوم

افق، سه شنبه، دهم اسفند، اول مارس، از داخل ایران

افق، سه شنبه، دهم اسفند، اول مارس، بخش دوم

افق، سه شنبه، دهم اسفند، اول مارس، بخش نخست

افق دوشنبه ۹ اسفند ۱۳۸۹، ۲۸ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

افق دوشنبه ۹ اسفند ۱۳۸۹، ۲۸ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

نگاهی به هفت خوان رستم، ابوعلی سینا و همدان

هفته هفتم هفت خوان رستم را پشت سر گذاشتیم. مطلب این هفته را کمی با تاخیر می نویسم زیرا در پی یافتن پاسخی تا حدودی روشن به پرسش های بسیار شما در این چند روز گذشته درباره ی علت قطع برنامه های ماهواره ای بودم. ماجرای توقف پخش برنامه های شبکه ی خبری فارسی صدای آمریکا از یوتل ست و هاتبرد همزمان با خبر هک شدن سایت فارسی صدای آمریکا نکات بسیاری را در خود نهفته داشت. گذشته از مسائل سیاسی و شکایت های بین المللی از ایران، مدیریت صدای آمریکا می گوید اختلافات با شرکت مالک ماهواره یوتل ست مانع تمدید عقد قرارداد با این شرکت شده است هر چند صدای آمریکا موفق شده بود تا سیگنالی را چنان نزدیک به برنامه های ماهواره ای جمهوری اسلامی پیدا کند که آنها نتوانند پارازیت بیاندازند و در واقع اگر چنین می کردند برنامه های ماهواره ای خودشان هم مختل می شد. مشکلات دریافت برنامه از طریق دیگر ماهواره ها برای شما در ایران از جدی ترین موضوعات جلسات مدیران صدای آمریکا است که من هم در چندین فرصت آن را مطرح کرده ام. یکی دو روز پیش فرصتی دست داد تا با دو مقام مسول امور ایران در وزارت خارجه گفتگویی رو در رو داشته باشم. در این دیدار این نکته را یادآوری کردم که انتظارات مردم در ایران از ما چیست و اینکه می خواهند صدای آمریکا به یوتل ست و هاتبرد بازگردد. امیدوارم چنین شود ولی روشن نیست چنین چیزی در صورت موافقت چقدر زمان خواهد برد. برداشت من این است که برنامه ها بسیار مورد توجه قرار گرفته و از این رو تلاش های بیشتری برای حضور فعالتر صدای آمریکا را شاهد خواهیم بود.

نکته ی جالب هفته ی هفتم این بود که بیش از تمام برنامه ها این تذکرات ابوعلی سینا مورد استقبال شما قرار گرفت:

«می گویند ابن سینا در قانون در طب توصیه کرده شب ها سی دقیقه قبل از خواب به افق خیره بشویم!»

«ابن سینا در کتاب نجات از گزمه هایی صحبت می کند که در پشت بام ها مانع نگاه کردن مردم به افق می شدند و از این رو اینترنت را اختراع می کند که در کتاب شفا به تفصیل درباره ی آن توضیح داده است و یکی دو فصل اش به تاثیر پراکسی بر آرامش خاطر و تقویت سوی چشم می پردازد.»

من که در نوجوانی سه سالی را پیش از انقلاب در همدان و در نزدیکی آرامگاه بوعلی زندگی کردم به اعجاز او بیش از پیش ایمان آوردم. خاطرات همدان شاید تنها خاطرات شیرین آن سالهاست؛ بعد که شد خون و جنگ و ترس و سرکوب و فرار.

دوشنبه وقتی پرسش برنامه را با اشاره به اختلاف نظرها در سپاه بر سر نحوه ی برخورد با موسوی و کروبی با این مضمون مطرح کردم که «آیا امکان دارد در سایه ی ترس از گسترش ابعاد تظاهرات و تداوم آن عناصری در سپاه دست به کودتا بزنند؟» کمتر کسی فکر می کرد که به این سرعت دست به کار شوند و موسوی و کروبی را با خانه و خانواده یکجا در تاریکی ببلعند.

بحث دوشنبه با دکتر میلانی و علی افشاری هنوز نکات تازه ای برای مراجعه دارد.

سه شنبه همزمان با بررسی بودجه ی ۱۳۹۰ دولت در مجلس با دکتر حسن منصور و دکتر حمید زنگنه به جزئیات و نحوه ی بودجه نویسی دولت پرداختیم و این احتمال که چقدر ممکن است دولت بهای حامل های انرژی را در سال ۹۰ افزایش دهد.

چهارشنبه شاه بیت برنامه آن جایی بود که دکتر جهانبگلو گفت ما باید ادبیات خودمان را برای مبارزات مان پدید بیاوریم و از ادبیات خشونت مابانه حکومتی فاصله بگیریم. امین بزرگیان هم یک جمله ی طلایی داشت و آن اینکه باید میان خشونت از پیش برنامه ریزی شده و خشونت واکنشی تفاوت قائل شد.

پنج شنبه با توجه به وضعیت نگران کننده ی نوکیشان مسیحی در ایران باب بحث جنجال برانگیز ارتداد را با دکتر آرش نراقی و منصور برجی باز کردیم. نکات بسیار روشنگرانه ای در برنامه مطرح شد که شاید مهمترین آن این بود که در قرآن برای ارتداد هیچ مجازات دنیوی در نظر گرفته نشده است و در دنیای امروز و در زمینه ی مباحث تساهل و تسامح، حقوق بشر، و آزادی مذهب دیگر نمی توان بر مبنای دریافت های فقهی کسی را به اتهام ارتداد اعدام کرد حتی اگر عامدانه اسلام را ترک کرده باشد.

فرکانس و مشخصات ماهواره های پخش برنامه های تلویزیونی صدای آمریکا

مصاحبه اختصاصی افق با سناتور جمهوریخواه جان مک کین

متن کامل مصاحبه اختصاصی افق با سناتور جمهوریخواه جان مک کین:

سیامک دهقانپور:
«در سفرتان به خاورمیانه حامل چه پیامی هستید؟ آیا با توجه به فضای خاورمیانه پیامی متفاوت برای منطقه خواهید داشت؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«سناتور لیبرمن و من به منطقه می رویم. پیام ما تقریبا در راستای قطعنامه ای است که چند روز پیش در سنا تصویب شد و در آن ما حمایت خود را از جنبش های دموکراتیک در آن منطقه از جهان به نمایش گذاشتیم. ما باور داریم که گذار مسالمت آمیز در یکی از مغشوش ترین زمان ها در حال رخ دادن است و امید ما این است که این انتقال صلح آمیز و بدون خشونت باشد و حکومت ها مردمی را که برای حقوق خدادادی شان دست به تظاهرات می زنند سرکوب نکنند. اضافه کنم که جالب است در بعضی از کشورها چون مصر و تونس و

دیگران ارتش و حکومت دست به خشونت و سرکوب نمی زنند. در ایران ماجرا کاملا برعکس است.»

سیامک دهقانپور:
«آیا تعامل با هم پیمانان استراتژیک آمریکا در منطقه پیچیده تر شده است؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«دولت اوباما که بر سر کار آمد نمی خواست مانند دولت بوش عمل کند. احساس آنها این بود که پروژه ی ترویج دموکراسی پرزیدنت بوش برای منطقه شامل مداخله ی نظامی بوده و این امر سخنرانی های اولیه ی پرزیدنت اوباما را شکل داد. به تصورم همین امر مایه ی قصور تاسف آور در حمایت از تظاهرکنندگان در خیابان های تهران شد. در واقع روی گرداندن از مردم کاری نابخشودنی بود و حتی امروز هم پرزیدنت اوباما از تغییر رژیم در ایران صحبت نمی کند. چرا نه؟ این رژیمی بیرحم و سرکوبگر است. به رفتار مجلس ایران نگاه کنید که خواستار اعدام معترضین هستند. این غیرقابل پذیرش است. رئیس جمهوری آمریکا باید برای آزادی قد علم کند و این یعنی تغییر رژیم در ایران.»

سیامک دهقانپور:
«پس شما دعوت به تغییر رژیم در ایران می کنید؟»
سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«من مدت هاست که خواهان تغییر رژیم هستم همانطور که مدافعان دموکراسی در تمام جهان چنین می خواهند.»
سیامک دهقانپور:
«و چطور رژیم تغییر خواهد کرد؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین: «همانطور که پرده ی آهنین پایین آورده شد. ما با فراهم کردن امکان ارتباط میان مردم حمایت خود را از آنها به نمایش می گذاریم. همانطور که با امکانات مدرن چاپ لخ والسا و اتحادیه ی های کارگری را در لهستان حمایت کردیم. تویتر امروز همان کارکرد را دارد و می تواند با ایجاد ارتباط میان مردم آنها را همانطور که مصری ها بطرزی قابل توجهی در سازماندهی اعتراضات استفاده کردند مورد استفاده قرار دهند. من معتقدم حمایت ما از آزادی و دموکراسی و تلاش مان برای اطمینان از اینکه ایرانیان ابزار ارتباطی در دست دارند و گردش آزاد اطلاعات برایشان میسر است سرانجام به توفیق می انجامد.»

سیامک دهقانپور:
«بینندگان ما می گویند سخن از تغییر رژیم بیشتر حرف است آنها می پرسند با توجه به توانایی ایران در قطع اینترنت و پخش برنامه های ماهواره ای آمریکا دقیقا چه می تواند انجام دهد؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«این گونه ای جنگ سایبری است. ما باید فناوری هایی برای مقابله با قطع اینترنت و راههای ارتباطی میان مردم ایران بیابیم و به قطع باید منابع مالی برای تحقیق و تولید این فناوری ها تخصیص داده شود.»

سیامک دهقانپور:
«آیا امیدوارید که گذار مسالمت آمیز و بی خشونت به دموکراسی را در خاورمیانه شاهد باشیم؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«همه چیز برای گذار مسالمت آمیز آماده است اما، باید بدقت اداره شود. من بسیار نگران اخوان المسلمین هستم. نکاتی که آنها در وبسایت شان منعکس می کنند جای نگرانی است. بهترین راه در این شرایط آموزش رای دهندگان، مشارکت احزاب و اشخاص در انتخابات آزاد و عادلانه است. من اطمینان دارم مردم مصر سازمانی افراطی را برای اداره ی کشورشان انتخاب نخواهند کرد. مصری ها مردمی بسیار پیچیده و فوق العاده تحصیلکرده اند که خود را بشدت وقف دموکراسی کرده اند. البته گروههای کوچک بسیار منظم و تاثیرگذار می توانند انتخابات و حکومت را بربایند. همانطور که در دوران لنین و در دیگر کشورها رخ داد. در عین حال نمونه هایی چون اندونزی و فیلیپین هم هستند که گذار از دیکتاتوری به دموکراسی اتفاق افتاده است. ما باید آنها را الگو قرار دهیم.»

سیامک دهقانپور:
«فکر می کنید تنها زیر فشار تظاهرات رژیم ایران تغییر خواهد کرد؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«تظاهرات مسالمت آمیز تنها راه و شیوه ای است که مردم ایران در دست دارند. البته رسانه ها در کنترل حکومت است و من بسیار نگران ابعاد سرکوب و بیرحمی این رژیم هستم. جهان می داند که رژیم ایران با توجه به ماهیتش در سوی نادرست تاریخ قرار دارد.»

سیامک دهقانپور:
«از دیدن ابعاد تظاهرات جدید در ایران شگفت زده شدید؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«از حضور دوباره ی تظاهرکنندگان کمی شگفت زده شدم چرا که آنها می دانند با چه رژیم بیرحمی روبرو هستند. آخرین بار، شاهد تجاوز، قتل و کتک بودند. میزان شجاعت آنها واقعا تحسین برانگیز است. بله شگفت زده شدم اما، عمیقا از سرکوب مجدد تظاهرکنندگان متاسف شدم.»

سیامک دهقانپور:
«صحبت های بسیاری از تحریم های جدید علیه ایران خارج از شورای امنیت مطرح می شود. فکر می کنید این استراتژی ای درست و موثر است؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«تردیدی نیست که تحریم ها به اقتصاد ایران آسیب زده است اما، من شخص قابل توجهی را نمی شناسم که باور داشته باشد این تحریم ها تاثیر کافی بر نحوه ی رفتار حکومت ایران با مردمش داشته یا آنها را از تصمیم برای حرکت به سوی جنگ افزار هسته ای منصرف کرده باشد. من طرفدار تحریم های شدیدتر هستم ولی فکر می کنم برای این تحریم ها دیگر دیر شده است.»

سیامک دهقانپور:
«پس شما اعتقاد ندارید تحریم ها تاثیر چندانی داشته باشد؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«موثر بوده اند اما، نه آنچنان که الگوی رفتاری این حکومت را تغییر داده باشد.»

سیامک دهقانپور:
«در واقع فشار برای تحریم های دیگر اتلاف وقت است؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«شماری از تحریم ها هستند که می توانیم آنها را شدت ببخشیم اما، نگرانی من این است که رهبران ایران از مسیر دستیابی به جنگ افزار هسته ای بازداشته نخواهند شد.»

سیامک دهقانپور:
«ارزیابی جدید اطلاعات ملی درباره ی ایران چهار سال پس از گزارش جنجالی سال دو هزار و هفت در میان مقامات مسول منتشر شده است و تاکید دارد بر جدل تفرقه آمیز میان رهبران ایران بر سر تولید بمب اتم در زیر سایه ی تحریم های بین المللی. تا چقدر نیات رهبران ایران باید در برابر اطلاعات موثق از فعالیت های ایران باید بر نتیجه گیری گزارش موثر باشد؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«گزارش دو هزار و هفت که بطور عمومی حاکی از انصراف رهبران ایران از تولید جنگ افزار اتمی بود یکی از بزرگترین موارد قصور اطلاعاتی آمریکا در تاریخ معاصر بود. ما باید بسیار محتاط باشیم این ارزیابی ها دور از خطا نیستند و گاهی باید به چشمان خودمان بیشتر از آنچه می خوانیم اعتماد کنیم. این ارزیابی جدید بنا به گزارش های منتشر شده نشان می دهد ایران بر مشکلاتی که در برنامه ی اتمی اش با آن روبرو شده بود فائق آمده و این خبر خوبی نیست.»

سیامک دهقانپور:
«آیا آمریکا پیشاپیش با این حملات سایبری درگیر یک جنگ با ایران است؟»

سناتور جمهوریخواه جان مک کین:
«ما در گیر و دار یک نوع مناقشه عموما محدود به دنیای حملات و ضد حملات سایبری هستیم. اما، فکر نمی کنم به هیچ شکلی در مسیر نوعی جنگ متعارف با ایران قرار داشته باشیم. البته تردیدی نیست که اگر رهبران ایران به جنگ افزار هسته ای دست یابند بحران دیگری در خاورمیانه پدید خواهد آمد.»

افق پنجشنبه ۵ اسفند۱۳۸۹، ۲۴ فوریه ۲۰۱۱ قسمت اول

افق پنجشنبه ۵ اسفند ۱۳۸۹، ۲۴ فوریه ۲۰۱۱ قسمت دوم

افق چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۸ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

افق چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۸ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

افق سه شنبه۳ اسفند۱۳۸۹ ۲۲٫ فوریه ۲۰۱۱ قسمت اول

افق سه شنبه ۳ اسفند۱۳۸۹ ، ۲۲فوریه ۲۰۱۱ قسمت دوم

افق دوشنبه ۲ اسفند ۱۳۸۹ ۲۱ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

افق دوشنبه ۲ اسفند ۱۳۸۹ ۲۱ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

نگاهی به هفته ی ششم: فیس بوک دانشگاه هنر

هفته ی ششم افق با ۲۵ بهمن آغاز شد. وقتی چند ماه پیش بچه های صفحه ی فیس بوک دانشگاه هنر از من هم مثل خیلی از دانشجویان سابق دانشکده ی سینما تئاتر دعوت کردند به صفحه بپیوندم فکر نمی کردم از طریق این صفحه در جریان خبر ناگوار کشته شدن دانشجوی ادبیات نمایشی دانشکده، صانع ژاله، قرار بگیرم. روز سه شنبه همان اوائل صبح بود که دیدم یکی از بچه های دانشگاه برای اولین بار تصویر صانع را در کنار آیت الله منتظری بر روی صفحه گذاشت. حال غریبی داشتم وقتی برنامه ی سه شنبه را اجرا می کردم. برنامه ی چهارشنبه هم با پخش صدای قانع، برادر صانع، که می گفت او بسیجی نبود حال و هوایی غریب داشت. پس از روز پر التهاب حمله ی بسیج و لباس شخصی ها به دانشجوها حین مراسم تشییع صانع دیدن هر تصویر و ویدئویی در اینترنت خاطرات غریب دانشکده و دانشگاه و برخوردهای امنیتی و فضای پس از قیام ۱۸ تیر را در دانشگاه برایم زنده می کرد. دانشگاهی که شاید یکی از سیاسی ترین دانشگاههای ایران بوده و هر یک یا دو سال مدیرش به دلایل عدیده ای عوض شده است. صانع نماد مظلومیت هنر در چند دهه ی گذشته و یادآور دانشکده و دانشگاهی است که برغم فشار سنگین سیاسی و تحمیل اساتید سفارشی و بیرون راندن اساتید واقعی آزاده ترین دانشجویان از آن بیرون آمدند. صانع، دانشجوی کرد و سنی ترم سوم ادبیات نمایشی، با پایان نابهنگام زندگی اش نمایش تک پرده ای اسطوره ای عروج ژاله و زوال سلطان را بر صورت تاریخ نگاشت.

تلاش برای مصادره کردن کشته شدگان ۲۵ بهمن، صانع ژاله و محمد مختاری، به نفع بسیج در شرایطی رخ می داد که فیلم پایان نامه، روایتی دولتی از کشته شدن ندا، با انتقاد شدید بینندگان و منتقدین جشنواره فجر روبرو شده بود.

دوشنبه ۲۵ بهمن، ۱۴ فوریه:

دکتر عباس میلانی و دکتر رسول نفیسی هر دو اذعان کردند که از حضور جوانان در خیابان ها در روز ۲۵ بهمن پس از موج سنگین سرکوب، بازداشت، و اعدام و تجاوز ۲۰ ماه گذشته شگفت زده شدند و در برابر این همه شجاعت سر تعظیم فرود می آورند. میلانی و نفیسی بر سر اینکه ایرانیان خارج از کشور چه نقشی می توانند در تجزیه و تحلیل حرکت اعتراضی داشته باشند یا راهکار ارائه دهند بحث مهمی را باز کردند که جای تامل داشت. همچنین بیانیه ی خبرساز و جنجالی جبهه ی مشارکت در باره ی عدم شباهت حرکت جنبش سبز و انقلاب مصر از این جهت که جنبش سبز در پی براندازی نظام نیست مورد بحث قرار گرفت و هر دو کارشناس برنامه ابهام در نبود یک هدف مشخص در رهبری را از عوامل مشکل ساز برای جنبش اعتراضی عنوان کردند.

سه شنبه ۲۶ بهمن، ۱۵ فوریه:

با محمد مصطفایی و هادی قائمی پیامدهای تظاهرات ۲۵ بهمن را بررسی کردیم. خشم مقامات جمهوری اسلامی نسبت به تظاهرات ۲۵ بهمن و بحث و جدل بر سر مصادره ی کشته شدگان ۲۵ بهمن از موضوعات محوری گفتگو بود. از نکات مهم بحث اشاره به حقوق بازداشت شدگان ۲۵ بهمن بود تا دریابند این طور نیست که وقتی بازداشت شدند ماموران هر طور بخواهند می توانند با آنها رفتار کنند بلکه باید حقوق خود را به عنوان فرد بازداشت شده طلب کنند تا شاهد تکرار فجایعی چون کهریزک نباشیم.

چهارشنبه ۲۷ بهمن، ۱۶ فوریه:

بدنبال جنجال های ناشی از تصمیم مدیران فستیوال برلین برای عملا تقدیم برلیناله به جعفر پناهی و ترک جشنواره از سوی مسولان ایرانی همزمان با نمایش فیلم اصغر فرهادی در برلین که جایزه ی خرس طلایی را هم ربود و شب پایان جشنواره ی فجر افق را به سیاست و سینمای ایران اختصاص دادیم و نگاهی داشتیم به دلایل برخورد رژیم با جعفر پناهی، محمد رسول اف، و محمد نوریزاد.

در برنامه بخش هایی از مصاحبه ی اختصاصی دیتر کوسلیک، مدیر فستیوال برلین، و لوچیانو سوونا، رئیس چینه چیتا (شهر سینمایی ایتالیا) با شبکه ی خبری فارسی صدای آمریکا، درباره ی وضعیت جعفر پناهی و بحران آزادی بیان در ایران پخش شد. دکتر سعید زیدآبادی نژاد، استاد رسانه و سینما در دانشگاه لندن، نویسنده ی کتاب سیاست در سینمای ایران، و رضا صدیق، عضو انجمن منتقدان ایران، از ارمنستان، در برنامه از زوایای گوناگون شرایط حاکم بر سینمای ایران و جشنواره ی امسال را کالبدشکافی کردند.

پنج شنبه ۲۸ بهمن، ۱۷ فوریه:

مصاحبه ی اختصاصی افق با سناتور جان مک کین بسیار خبر ساز شد. مک کین به صراحت از رئیس جمهوری آمریکا خواست تغییر رژیم ایران را به سیاست آمریکا در قبال ایران بدل کند و با اشاره به تظاهرات ۲۵ بهمن و موضع گیری تندروها در مجلس گفت باید آزادیخواهان ایران را در مبارزاتشان در برابر چنین رژیم بی رحم و خونریزی یاری داد.

تحریم های جدید ایران و نقش ترکیه محور بحث با شاهرخ بابایی، از پایه گذاران انجمن وکلای ایرانی آمریکایی، و بورقان نظامی، استاد اقتصاد دانشگاه رایس، بود. بابایی که ساعاتی پس از برنامه در نشستی میزبان مقامات وزارت خزانه داری آمریکا بود تا طی آن گزارشی از وضعیت تحریم های جدید ارائه شده و به پرسش های ایرانی آمریکایی های متخصص پاسخ داده شود از تاثیر تحریم ها سخن گفت. نظامی هم به پیشرفت های اقتصادی چشمگیر ترکیه در برابر ایران پرداخت و از ماهیت متفاوت تحریم های آمریکا و اروپا سخن گفت.

افق، پنج شنبه، بیست و هشتم بهمن، هفدهم فوریه، بخش نخست

افق، پنج شنبه، بیست و هشتم بهمن، هفدهم فوریه، بخش دوم

سناتور مک کین می گوید رژیم ایران باید تغییر کند

افق چهارشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۸۹ ۱۶ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

افق چهارشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۸۹ ۱۶ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

افق سه شنبه ۲۶ بهمن ۱۵ فوریه۲۰۱۱ بخش نخست

افق سه شنبه ۲۶ بهمن ۱۵ فوریه ۲۰۱۱ قسمت دوم

افق دوشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ ۱۴ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

افق دوشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ ۱۴ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

نگاهی به هفته ی پنجم افق: تهران قاهره ایران قادره؟

هفته ی پنجم افق همزمان بود با روزهای پر التهاب مصر و سالگرد انقلاب ۱۳۵۷؛ فرصتی مناسب برای نگاهی تطبیقی به شرایط دو کشور ایران و مصر و طرح پرسش های بسیاری چون «چرا قاهره قادره اما، تهران قاصره؟» و آیا این امیدی واقعی است که «هم تهران قاهره هم ایران قادره؟»

هفته ی پنجم، هفته ی پر باری بود. از جهت شمار مراجعه برای دیدن برنامه در فیس بوک شما دوستان رکورد گذاشتید. از جهت تنوع و کیفیت حضور مهمان ها و مباحث هم استقبال بسیار زیاد بود. هفته پنجم با این اضطراب به پایان رسید که ۲۵ بهمن چه خواهد شد و آیا «ایران قادره؟»

یکی دیگر از اتفاقات مهم هفته ی پنجم معرفی مدیر جدید شبکه ی خبری فارسی صدای آمریکا بود. پی ان ان یا همان شبکه ی خبری فارسی صدای آمریکا مدتی مدیر موقت داشت. خانم مایا دراکر، آمریکایی صرب تبار که فارسی هم تا حدودی بلد است، دوره ی گذار را به باور بسیاری خوب مدیریت کرد. اما، سرانجام یک آمریکایی ایرانی تبار نسبتا جوان با سوابق دیپلماتیک قابل توجه توسط مدیریت صدای آمریکا برای اداره ی پی ان ان انتخاب شد. آغاز کار مدیر جدید پی ان ان همزمان خواهد شد با هفته ی ششم افق.

اما، ببینیم در هفته ی پنجم چه گذشت.

دوشنبه، هیجدهم بهمن، هفتم فوریه:

اختلاف نظر عمیق دکتر عباس میلانی، رئیس مرکز مطالعات ایران در دانشگاه استنفورد، با دیگر مهمان برنامه، سیامک زند، رابط دربار شاه با رسانه های خارجی، بسیار جلب توجه کرد. بویژه وقتی دکتر میلانی واکنش تندی به سخنان زند نشان داد و گفت من فکر نمی کنم ماجرای مبارک و شاه این است که تاریخ مصرف آنها برای آمریکا و غرب به پایان رسیده از این رو باید بروند. میلانی تاکید کرد مساله بسیار پیچیده تر از این است و فاکتورهای بسیاری از جمله مسائل داخلی در آن تعیین کننده است. او با اشاره به انتقادات دولت آمریکا طی چند سال گذشته از عملکرد مبارک گفت واشنگتن مدتهاست تصریح کرده حمایت از رهبران عرب برای آمریکا هزینه ی بسیاری در بر داشته در صورتی که دموکراسی ها حکومت های باثبات تری هستند.

واکنش میلانی به تاکید زند بر تملق گویی ها در برابر شاه هم به بحث جذابیت بسیاری بخشید. میلانی تاکید داشت مردم ایران تملق گو نیستند بلکه این رهبران ایران اند که متملقین را دور خود جمع می کنند. میلانی گفت این انتخاب رهبران ما است که چه کسانی گرد آنها جمع شوند؛ شاه به غیر متملقین گوش نمی داد آیت الله خامنه ای هم اینک دور خودش را با امثال شریعتمداری پر کرده است. اما، افراد دلسوزی همواره بوده اند که واقعیات را به هر بهایی می گفتند.

سه شنبه، نوزدهم بهمن، هشتم فوریه:

اختلاف نظرهای داغ سرهنگ پیشین گارد جاویدان، مرتضی عشقی پور، که مسولیت حفاظت کاخ نیاوران را برعهده داشت با حسین آرین، ناخدای بازنشسته ی ارتش، بر سر مقایسه ی عملکرد ارتش مصر و ایران در جریان انقلاب دو کشور بسیار جلب توجه کرد. عشقی پور سقوط شاه را توطئه ی غرب و بیطرفی ارتش را اقدامی یکسویه از طرف ارتشبد قره باغی توصیف کرد در حالی که آرین گفت مشکل در درون ایران بود و تزلزل شاه در روزهای آخر و شیوه ای که نیروی زمینی به عنوان نیروی مادر تربیت شده بود برای جنگ های مرزی و نه مقابله با آشوب های شهری راهی دیگر باقی نگذاشته بود.

چهارشنبه، بیستم بهمن، نهم فوریه:

دکتر ابوالحسن بنی صدر، نخستین رئیس جمهوری ایران پس از انقلاب، با علی کشتگر، سخنگوی سازمان چریک های فدایی خلق ایران در ابتدای انقلاب، بحثی جذاب و تفاوت نگاه داشتند در این باره که آیا مذاکره با دولت مبارک برای اپوزیسیون کار درستی است یا نه. بنی صدر بر خلاف کشتگر تاکید داشت که مردم مصر انقلاب می خواهند نه تغییر و از این رو مذاکره به نتیجه ی اساسی نخواهد رسید.

پنج شنبه، بیست و یکم بهمن، دهم فوریه:

دکتر محسن کدیور، استاد مدعو دانشگاه دوک آمریکا، و دکتر عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین المللی جوامع حقوق بشر، موضوع حساسی را به بحث گذاشتند: تفاوت جایگاه روحانیت در ایران و مصر و نقش آنها در تحولات سیاسی و همچنین جایگاه مذهب در قانون اساسی مصر و ایران.

پایان بخش برنامه پاسخ کدیور و لاهیجی به دعوت به تظاهرات ۲۵ بهمن بود؛ و یادآوری جمله ی معروف آیت الله خمینی در روزهای منتهی به انقلاب ۵۷.

افق، پنجشنبه، ۲۱ بهمن، ۱۰ فوریه، بخش نخست

افق، پنجشنبه، ۲۱ بهمن، ۱۰ فوریه، بخش دوم

افق، چهارشنبه، بیستم بهمن، نهم فوریه، بخش دوم

افق، چهارشنبه، بیستم بهمن، نهم فوریه، بخش نخست

افق، سه شنبه، ۱۹ بهمن، ۸ فوریه، بخش نخست

افق، سه شنبه، ۱۹ بهمن، ۸ فوریه، بخش دوم

افق دوشنبه ۱۸ بهمن ۷ فوریه ۲۰۱۱ بخش دوم

افق دوشنبه ۱۸ بهمن ۷ فوریه ۲۰۱۱ بخش اول

نگاهی به هفته ی چهارم افق

این هفته سعی کردیم با توجه به روزهای سالگرد انقلاب ۱۳۵۷ و همزمانی آن با انقلاب مصر به مقایسه ای تطبیقی درباره ی شرایط پدید آورنده ی دو حرکت مردمی و تفاوت هایشان بپردازیم و دریابیم که آیا انقلاب مصر ملهم از جنبش سبز بوده یا موفقیت آن می تواند الهام بخش پیروزی جنبش اعتراضی در ایران باشد.

دوشنبه، یازدهم بهمن، سی و یکم ژانویه:

دکتر عباس میلانی، مدیر مرکز مطالعات ایران در دانشگاه استنفورد، درباره ی احتمال تکرار ماجراهای منتهی به انقلاب ۵۷ در مصر گفت چون اعتراضات هم مبارک و هم آمریکایی ها را غافلگیر کرد ممکن است وضعیتی که در ایران رخ داد در مصر هم رخ دهد. اما، باید دید آیا نیروهای دموکرات مصر این درایت را خواهند داشت که در دامی که دموکرات های ایران افتادند و زیر پرچم اسلامی رفتند نروند که مآلا هدفش چیزی جز استبداد نیست.

دکتر رسول نفیسی، استاد جامعه شناسی دانشگاه استریر، گفت مبارک تجربه ی متفاوتی نسبت به شاه دارد او تحولات سال های گذشته در اروپای شرقی، انقلاب ۵۷، انقلاب نیمه تمام سبز، و انقلاب تونس را در حافظه اش دارد و بنظر می آید قصد دارد قدرت را نگاه دارد و اجازه ندهد ماجرای انقلاب ۵۷ تکرار شود. نفیسی درباره ی شباهت ها و مغایرت ها گفت مصر کشوری فقیر است و اعتراضات ریشه های اقتصادی دارد. در ایران مردم خواستی دموکراتیک داشتند اما، توسط روحانیت کودتایی رخ داد. نفیسی تاکید کرد در مصر اخوان المسلمین پس از سرکوب در زندان تغییر مسیر دادند و از حرکت های خشونت بار دست کشیدند و این می تواند علامت خوبی برای آینده ی مصر باشد.

دکتر میلانی با اشاره به اینکه اخوان شباهت زیادی به نواب صفوی یکی از متحدین آیت الله خمینی دارد که مغضوب آقای بروجردی بود گفت صفوی با اخوان و سید قطب روابط نزدیکی داشت. میلانی یادآوری کرد در ایران آیت الله طالقانی در آستانه ی انقلاب کتاب نائینی را تجدید چاپ کرد و مقدمه ای بر آن نوشت که حکایت از مخالفت با حکومت ولایت فقیه و حکومت روحانیون داشت و تاکید کرد که دموکراسی قبل از ظهور امام زمان بهترین حکومت است. میلانی خاطرنشان کرد آیت الله خمینی یک بار در آن ۱۱۸ روز پیش از انقلاب از ولایت فقیه سخن نگفت. میلانی گفت آنها از طبقه ی روشنفکر مذهبی تا فداییان اسلام، حجتیه، و آدم کش داشتند. اخوان المسلمین هم تمام این شبکه را دارد کما اینکه سادات را ترور کردند. به باور میلانی مبارک اگر دیر به خواست مردم پاسخ دهد امکان تغییر مسالمت آمیز را کاهش خواهد داد و شرایط خشونت بار و فضا رادیکالیزه خواهد شد. میلانی گفت با سیر تحولات در منطقه جمهوری اسلامی باید منتظر بازگشت امام زمان باشد تا یک حکومت اسلامی دیگر در ایران بر سر کار بیاید.

به باور نفیسی آیت الله خمینی و آیت الله خامنه ای از اخوان المسلمین بسیار الهام گرفتند. خامنه ای قبل از انقلاب سه کتاب سید قطب را به فارسی ترجمه و در مجموع ۵ کتاب از او ترجمه کرد. به باور نفیسی خامنه ای در ۱۲ سالگی تحت تاثیر سخنرانی نواب صفوی قرار می گیرد.

میلانی گفت مبارک ممکن است درس غلطی از تاریخ گرفته باشد همانطور که آقای خامنه ای درس اشتباهی از شاه گرفته که اگر عقب بنشیند کار تمام است. اگر شاه امتیازاتی را که در آستانه ی انقلاب داد در سال ۱۳۵۵ می داد اوضاع فرق می کرد. مبارک سعی می کند در اقتدار بماند و این امتیازها را بدهد. اشتباه شاه این بود که به دکتر صدیقی فرصت نداد. میلانی گفت سی آی ای از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۳ انقلاب را پیش بینی می کرد از این رو سعی بر این بود که شاه جبهه ی ملی را به داخل دولت بیاورد اما، آنها حاضر نشدند. البته دکتر مصدق هنوز در زندان بود و آنها عصبانی بودند و خطر خارجی هم بود. به گفته ی میلانی خمینی هم همین را فهمید که بازرگان را گذاشت و بعد زیر‌ آب اش را زد.

نفیسی گفت شاه خودش را بیشتر از آنچه آمریکا تصور می کرد وابسته به آمریکا تصور می کرد.

میلانی در واکنش به سخنان کوروش زعیم، عضو شورای مرکزی جبهه ی ملی در ایران، که تاکید داشت اگر شاه فضا را برای ملی گرایان و حضور حتی اندک آنان در صحنه ی سیاسی باز می گذاشت شاید تندروهای مذهبی دور نمی گرفتند گفت شاه فکر می کرد دشمن اصلی اش چپ ها و ملی گرا ها هستند از این رو در دوران او شاهد گسترش حیرت آور مساجد و شمار طلبه ها هستیم. به باور میلانی جبهه ملی و دموکرات ها خود را ملعبه ی دست روحانیون کردند؛ جبهه ی ملی در زمان انقلاب سفید و انقلاب ۵۷ به جای اینکه از اصلاحات ارضی و حق رای زنان که شاه بدنبالش بود و خمینی مخالفت می کرد حمایت کنند در صف مخالفان قرار گرفتند. میلانی تاکید می کند کریم سنجابی می گوید من تنها در شرایطی دولت را می پذیرم که آقای خمینی بگوید. کسی که می توانست میراث دموکراسی در ایران را حفظ بکند دکتر صدیقی بود که حاضر شد تمام سرمایه ی سیاسی اش را هزینه کند تا مملکت را از استبداد سیاه روحانیت نجات دهد ولی نتوانست. به باور میلانی بختیار هم در این مسیر گام برداشت اما، توهم داشت که صرفا با تکیه بر میراث دکتر مصدق می تواند کشور را نجات دهد ولی مملکت نیازمند حمایت نظامی بود که بدون شاه از دست رفت.

نفیسی در مقایسه ی شرایط انقلاب مصر و جنبش سبز می گوید عامل مشترک آنها انقلاب شبکه های اجتماعی چون فیس بوک و تویتر اند که صحنه ی سیاسی جهان را دارد تغییر می دهد همانطور که در زمان تحولات در اروپای شرقی فکس این کار را کرد.

میلانی گفت رهبران ایران باید نگران باشند که باد دموکراتیکی که با جنبش سبز آغاز شد به ایران باز خواهد گشت و سرکوب راهی برای گریز از این باد نیست.

سه شنبه، دوازدهم بهمن، اول فوریه:

بحث درباره ی سانسور و آزادی مطبوعات در ایران و مصر را با نوشابه امیری، رئیس هیات مدیره انجمن بین المللی روزنامه نگاران ایرانی، نخستین خبرنگار زن ایرانی که با آیت الله خمینی مصاحبه کرد، آغاز کردیم. امیری در باره ی تفاوت شرایط حاکم بر مطبوعات در دوران انقلاب و این روزها در مصر گفت به لحاظ اینترنت و فیس بوک و امثال آن شرایط سال ۵۷ با امروز متفاوت است. ولی حضور رسانه های خارجی در ایران باعث شد بسیاری از مردم اخبار انقلاب را از آن رسانه ها بشنوند. در همان دوران اعتصاب بزرگ مطبوعات به ابتکار سندیکای روزنامه نگاران شروع شد البته اسمش این بود که در اعتصاب هستیم ولی کار می کردیم و من همان موقع رفتم نوفل شاتو. امیری گفت یادم نمی آید آن موقع روزنامه نگارانی دستگیر شده باشند یا تعدادشان طوری باشد که بتوان با امروز مقایسه کرد. امروز به دلیل قدرت وسایل ارتباط جمعی برخوردها با خبرنگاران در مصر تندتر است هر چند این برخورد با برخوردی که توسط جمهوری اسلامی با جنبش سبز شد قابل مقایسه نیست.

جواد طالعی که عضو دوره ی سیزدهم هیات مدیره ی سندیکای نویسندگان و روزنامه نگاران بود درباره ی شباهت ها میان فضای حاکم بر مطبوعات انقلاب ۵۷ و انقلاب مصر گفت شاید بزرگترین شباهت همین باشد که مردم بدون اینکه بدانند چه در انتظارشان هست خواستار رفتن شاه بودند و امروز در مصر خواستار رفتن مبارک اند. طالعی درباره ی تفاوت ها گفت آن موقع برای ساکت کردن مطبوعات کافی بود به چند روزنامه یورش ببرند و چند روزنامه نگاری را دستگیر کنند و اثر گذار هم بود. او یادآور شد که در دوران بختیار تا زمان ورود آیت الله خمینی آزادترین دوران مطبوعات را تجربه کردیم و هیچ دستگیری نداشتیم ولی در ماههای پیش از آن ممنوع القلمی داشتیم و دستگیری های کوتاه مدت که اثرگذار نبود و مطبوعات راه خودشان را می رفتند تا آنجا که به حکومت نظامی سرلشکر ازهاری انجامید و مطبوعات برای مقابله با سانسور نظامی وارد اعتصاب شدند؛ اعتصابی که تا روز نخست وزیری بختیار ادامه داشت. طالعی گفت اعتصاب مطبوعات راه را برای همان رفتاری که دولت مصر با رسانه ها انجام می دهد بست و ما فضای کنونی مصر را به دلیل اعتصابی که انجام دادیم در آن روزها تجربه نکردیم.

امیری گفت دوستان من در الاهرام می گویند دولت مصر به دلیل توجه گسترده ی بین المللی نتوانسته رسانه ها را کنترل و مانع پوشش اخبار شود به خصوص که زنجیره ای و پس از تونس رخ داد. از این رو خبرنگاران سی ان ان و الجزیره آن جا هستند. امیری به نقل از همکار مصری اش گفت یک آگاهی بر مطبوعات مصر حاکم است تا در گردش آزاد اخبار به هم یاری برسانند. مدیران مطبوعاتی در کنار مطبوعات هستند، رئیس الاهرام یک پروفسور دانشگاه و محقق است که خودش طرف اندیشه ی تحول است در نتیجه قطعا نمی توانند در مصر مطبوعات را خفه کنند.

به باور طالعی همین که ۲ میلیون نفر در میدان التحریر قاهره جمع می شوند نشان می دهد که حکومت در قطع ارتباط مطبوعات با مردم موفق نبوده و حتی گوگل اعلام کرده امکانات جدیدی را در اختیار مردم مصر می گذارد تا بتوانند اطلاعات را منتقل کنند. طالعی گفت سانسور در دوران مرگ اش است و وسائل ضد سانسور آنقدر قوی شده که هیچ حکومتی نمی تواند آن را اعمال کند.

امیری درباره ی محو شدن مرز میان روزنامه نگاری و فعالیت سیاسی گفت بعد از ۲ خرداد سیاسیون روزنامه نگار شدند و خیلی از روزنامه نگاران نتوانستند به کار اصلی شان برگردند و به نشریات تخصصی چون حمل و نقل، جامعه ی سالم، و گزارش فیلم رفتند. امیری گفت در این دوره آسیب های جدی دیدیم اما، گام های بزرگی هم برداشتیم. او سپس گفت همه آرزویم این است که روزنامه نگاری ما که باید صدای جامعه ی اش باشد و نه تریبون این حزب و آن حزب بتواند در یک چارچوب علمی کار خودش را انجام دهد.

طالعی در بخشی از برنامه با اشاره به درگذشت داریوش همایون به عنوان نمونه ای مناسب از فردی که از روزنامه نگاری برای توسعه ی دیدگاههای سیاسی اش استفاده کرد گفت مرحوم همایون از زمان جنگ جهانی دوم از طریق فعالیت در حزب سومکا که طرفدار سیاست آلمان در جریان جنگ جهانی در منطقه بود وارد کار سیاسی شد. بعد از کودتای ۲۸ مرداد وارد مطبوعات شد و بزرگترین دستاوردش راه اندازی روزنامه آیندگان بود که بخش قابل توجهی از روشنفکران که الزاما موافق رژیم پهلوی نبودند را در آنجا دور هم جمع کرد. او زندانی شد و از روزنامه نگاری برای توسعه ی دیدگاه سیاسی اش استفاده کرد. طالعی گفت اساسا روزنامه های ایران در محافل سیاسی شکل گرفت. وقایع اتفاقیه از سوی دربار منتشر شد. روزنامه قانون در خارج از کشور منتشر شد با این مضمون که تا زمانی که قانون در ایران نباشد هیچ کاری نمی توان انجام داد. در دوران مشروطیت هم روزنامه ها اکثرا توسط صاحبان اندیشه ی سیاسی منتشر می شد. در دوران ۲۸ مرداد هم چنین بود. به اعتقاد طالعی در دهه ی ۴۰ دو اتفاق تاریخ مطبوعات را متحول کرد یکی ایجاد دانشکده ی علوم ارتباطات اجتماعی بود که زنده یاد دکتر مصباح زاده که خانم امیری فارغ التحصیل آن دانشکده هستند پایه گذارش بود و دیگری انتشار آیندگان که مطبوعات را به سمت حرفه ای شدن و علمی شدن پیش برد و بعد از انقلاب چرخش پیدا کرد. از خرداد ۱۳۷۶ روزنامه ها را رجال سیاسی منتشر می کردند. این برای جامعه سم بزرگی است برای اینکه مطبوعات را ارگانی می کند و جریان آزاد اطلاعات را محدود می کند. از این رو مطبوعات بیشتر صدمه می بیند تا سودی برده باشد از این روند.

امیری در پایان گفت خشونت از عوامل اصلی خودسانسوری است یعنی سانسور را درونی می کند.

طالعی یادآوری کرد که سانسور و خفقان از همان روزهای انقلاب با اخراج روزنامه نگاران از کیهان و تعطیلی آیندگان در تابستان ۵۸ و بسته شدن ۵۲ روزنامه آغاز شد. به باور او حکومت اسلامی از آغاز با مطبوعات مشکل داشت و خواستار کنترل گردش آزاد اطلاعات در جهت ایدئولوژیک بود. طالعی گفت ما این مساله را در تمام دوران حیات جمهوری اسلامی داشته ایم به غیر از دوره ی کوتاه خاتمی آن هم به دلیل آنکه بخشی از قدرت خودش صاحب مطبوعات بود.

چهارشنبه، سیزدهم بهمن، دوم فوریه:

دکتر حسین قاضیان، جامعه شناس، پژوهشگر مهمان دانشگاه سیراکیوز، نویسنده ی کتاب جلال آل احمد و گذار از سنت به تجدد، در باره ی نقش جنبش روشنفکری پیش از انقلاب در سقوط شاه گفت در یک نگاه کلی جامعه ی روشنفکری توانست مواد و مصالح فکری را برای انقلاب فراهم کند و این منحصر به یک دیدگاه فکری معین یعنی دیدگاه مذهبی که بعدا غالب شد نبود بلکه وجه غالب روشنفکری در تقلا و تمنای انقلاب بود و صداهای دیگر در زیر این صدای غالب محو شده بود و کمتر شنیده می شد و خریداری داشت به علاوه روشنفکری آن دوره کماکان تحت تاثیر گفتمان های وسیع تری قرار داشت که در سطح جهانی رونق داشت و اغلب چپ بود و مدافع حرکات انقلابی. از این رو روشنفکری ایران و دست کم وجه غالب آن وضعیت موجود را طوری می دید که راهی جز انقلاب برای رهایی اجتماعی وجود ندارد و رهایی اجتماعی هم در رهایی سیاسی دیده می شد و رهایی سیاسی هم تنها در سرنگونی رژیم حاکم خودش را نشان می داد. البته رفتار رژیم حاکم گواه این بود که گویی روشنفکران درست فکر می کنند برای اینکه حکومت راهی برای رسوخ دیدگاههای دیگر باز نمی گذاشت و دیگری و دیگران را به درون قلعه ی خودش راه نمی داد به این تفسیر روشنفکران وجاهتی بخشیده بود برای همین روشنفکرانی که این تفکر را تولید می کردند افکارشان مثل برگ زر خریداری می شد و مصرف می شد و در نتیجه می توانست موجب بسیج اجتماعی بشود که شد و انقلاب نتیجه ی این بسیج اجتماعی بود که از درون آن فکری که آن موقعیت تولید کرده بود بیرون آمد.

فرج سرکوهی، سردبیر مجله ی آدینه، گفت نباید روشنفکری را به مثابه ی یک کل تحلیل کرد و افزود آثار روشنفکران مثل برگ زر خریداری نمی شد نگاهی به تیراژ کتاب ها و نشریات در آن دوران که سه تا پنج هزار جلد بود نشان از این واقعیت دارد. یکی از دلایلش هم این بود که رژیم شاه راه فعالیت را بر بسیاری از روشنفکران بسته بود. سرکوهی گفت بعضی از روشنفکران طرفدار بازگشت به سنت بودند و در زیر مجموعه ی شهبانو فرح چون مرکز حفظ و اشاعه ی موسیقی و جشن هنر فضا داشتند.

سرکوهی تائید کرد این درست بود که اکثریت روشنفکران مخالف رژیم شاه بودند و دلیلش هم روشن بود چون این حرکت از ۲۸ مرداد شروع شد اما، روشنفکران در ایران پیش از انقلاب گروههای گوناگونی بودند. کسی مثل خانلری کسوت وزارت پوشید و طرح سپاه دانش را ارائه کرد و روشنفکران حزبی بودند که در حزب توده و سازمان فداییان به انقلاب و خمینی نزدیک بودند.

او یادآوری کرد روشنفکران مستقلی بودند که هشدار می دادند انقلاب ممکن است منجر به استبداد بشود که این هشدارها ناشنیده ماند.

به باور سرکوهی روشنفکران غیرمذهبی آن زمان نفوذی که بتوانند لایه های اجتماعی را حرکت بدهند نداشتند روشنفکران مذهبی هم به دلیل ارتباط با روحانیت نفوذ اندکی در میان مردم داشتند.

جمشید چالنگی که می گوید در مجموع نوزده سال را در مصر زندگی کرده و فعالیت ژورنالیستی داشته در مقایسه ی شرایط حاکم بر جنبش روشنفکری امروز مصر و جنبش روشنفکری آن روزها در ایران گفت سندیکای روزنامه نگاران و نویسندگان سالیان مدیدی است که در مصر فعال است و مستقل عمل می کند مطبوعات نسبتا آزاد وجود دارد و انتشار کتاب اگر در مصر میسر نباشد در بیروت چاپ می شود و به مصر بازمی گردد. چالنگی گفت روشنفکری ایران در سال ۵۷ نسبت به مشروطه عقب رفت از این روست که آل احمد می گوید پیوند روشنفکران با روحانیون راه نجات ایران است در حالی که در مصر روشنفکران حرف مستقل خودشان را می زنند و خیلی هم با احتیاط به این وضعیت نگاه می کنند. در همین فضا است که فردی چون احمد فواد نجم، شاعر چپگرا، می گوید اخوان المسلمین آنطور که گفته می شود خطرناک نیست. چالنگی گفت اگر اختناقی در ایران بود روشنفکر هم به نوعی از آن استفاده می کرد کار رهبری حزب را می کرد اما، در مصر نویسنده نویسنده است و کسی برای حرف او حاضر نیست زندان برود.

سرکوهی متذکر شد درست است که فضای روشنفکری مصر و ایران با هم متفاوت است اما، صحبت از اینکه روشنفکری ایران سود اختناق را می برد غیرمنصفانه است. سرکوهی گفت روشنفکری از اختناق رنج می برد و اینطور نبود که همه کار حزبی بکنند اقلیتی بودند که از حزب توده، جبهه ی ملی، و سازمان فداییان حمایت می کردند و استقلال روشنفکری را فدای وابستگی به احزاب کرده بودند که نشان دهنده ی عقب ماندگی فکری شان بود؛ ولی اکثریت روشنفکران ایران حزبی نبودند. سرکوهی گفت اینکه آقای آل احمد گفته بود روشنفکران و روحانیون باید با هم متحد بشوند تاکید می کنم نباید روشنفکران را یک کل یک شکل ببینیم. به باور او کسانی مثل آل احمد، دکتر نراقی، و فردید روشنفکرانی بودند که بعضی در درون حکومت و بعضی در مقام منتقد خواستار بازگشت به سنت و هویت مذهبی بودند اما، بسیاری از روشنفکران غیر مذهبی خواستار پیوند با روحانیت نبودند. سرکوهی در ادامه گفت بخشی از عقب ماندگی روشنفکری ما ناشی از فقر فلسفی و استبداد بود.

قاضیان در واکنش گفت درست است که نباید روشنفکری را به شکل یک کل نگاه کرد اما تاکید من بر گفتار روشنفکری بود که غلبه کرد و آن روشنفکر مذهبی بود که وجه غالب را یافت و حرف هایش مثل برگ زر خریداری شد. وقتی شما در اوان انقلاب تیراژ میلیونی یا دست کم چند صدهزاری آثار شریعتی و آل احمد را می بینید گواه این است که مردم طالب و خریدار این فکر هستند. این تفکری است که به متن جامعه می آید و موجب بسیج اجتماعی می شود و انقلاب را پدید می آورد. قاضیان یادآور شد ما در پی توزیع امتیازات ارزشی نیستیم که چه کسی چه حرفی را زودتر زده یا دیرتر بحث این است که اگر کسی نکته ی پیشگامانه ای گفت چرا خریداری نشد چرا وجه غالب پیدا نکرد و سایر روشنفکران به آن نپیوستند. قاضیان در باره ی این چرایی گفت یک دوگانگی وجود داشت که روشنفکران یا باید نقش خادم را بازی می کردند یا نقش خائن را. از منظر حکومتی اگر نمی خواستند خائن باشند نباید حرفی می زدند. قاضیان گفت شرایط به گونه ای بود که در جامعه خادمان خریداری پیدا نمی کردند اما، آنهایی که اجازه ی کار پیدا نمی کردند حتی اگر مزخرف ترین حرف را می زدند مردم فکر می کنند حرف مهمی می زنند. قاضیان در ادامه افزود این وضعیت انقلابی ایجاد شده است که اجازه نمی دهد گروهی میانه رو حرف بزنند و حرفشان خریداری داشته باشد. این چیزی نیست که در مصر وجود داشته باشد در مصر این میزان از شقاق اجتماعی وجود ندارد گرچه حکومت سرکوبگری بر سر کار بوده اما، هنوز جامعه ی مدنی وجود دارد احزاب وجود دارند مطبوعات تقریبا آزادند در حالی که در جامعه ی ایران اینها تقریبا به اضمحلال کامل رفته بودند و نقش صوری داشتتند و باید نقش خادم را ایفا می کردند.

چالنگی در بر شمردن وجوه تفارق دیگر جامعه ی روشنفکری مصر و ایران می گوید در میان روشنفکران مصر مقوله ی کشور مصر بسیار مهم است در حالی که در سال ۵۷ وطن از دریچه ی مصالح و خط مشی سیاسی دیده می شد. فواد نجم با حکومت مصر مخالف است اما، دهها ترانه در وصف مصر دارد. اما، اگر در پیش از انقلاب کسی از ایران شعر می گفت در جامعه ی روشنفکری به عنوان آدم دولت شناخته می شد.

قاضیان درباره ی یاس اجتماعی و تاثیر آن بر روشنفکران و جوامع دیگر گفت یاس اجتماعی یکی از منابع تغذیه کننده ی جنبش هایی هستند که یکباره فوران می کند در جامعه و اغلب هم خلاف انتظار است ولی به دشواری بتوان میان مصر و ایران مقایسه ی یک به یک انجام داد. رژیم ایران سعی می کند معنای متفاوت خودش را روی وقایع مصر بگذارد و نگذارد شباهت سازی ها منبعی برای تغذیه ی کسانی بشود که می خواهند علیه او در ایران اقدام بکنند. به علاوه باید توجه کنیم ما در ایران با یک تعلیق شدید گفتمانی مواجه هستیم در جامعه ی مصر هنوز مذهب یکی از منابع تغذیه کننده است به عنوان یک ایدئولوژی بسیج گر که در کنار ملی گرایی هر دو کمک می کنند جامعه ی مصر ایده و تصویری از آینده ی خودش داشته باشد. در جامعه ی ایران ما فاقد چنین وضعیتی هستیم.

سرکوهی درباره ی مهمترین تفاوت روشنفکر امروز و روشنفکر گذشته گفت روشنفکر امروز شروع کرده به نقد فرهنگ جامعه ی ایرانی و روشنفکری ایران، نقد سنت و هویت و همه عناصر سازنده ی فرهنگ ایرانی و دوم اینکه بخش عمده ای از روشنفکری کنونی از وابستگی به مذهب و ایدئولوژی های دیگر رها شده و این دو مولفه می تواند در تحول روشنفکری ایران بسیار موثر باشد.

پنج شنبه، چهاردهم بهمن، سوم فوریه:

حسین علیزاده، دبیر اول دفتر حفاظت از منافع ایران در قاهره طی سالهای ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ در دوران دولت خاتمی، در پاسخ به دلایل روابط پر فراز و نشیب ایران و مصر گفت روابط ایران و مصر بیشتر تابع متغیر خارجی بوده است. ایران و مصر در دو دوره قطع روابط داشتند یکی در دوره ی در قدرت بودن ناصر در مصر و شاه در ایران و مورد دیگر زمان انقلاب اسلامی و موقعی که آیت الله خمینی در ایران و انور سادات در مصر قدرت را در دست داشتند. در هر دو مورد قطع روابط دو کشور به موضوعیت اسرائیل بر می گردد. در دوره ی دولت آرمانگرای جمال عبدالناصر رابطه ی شاه با اسرائیل برای ناصر تنفرآور بود و منجر به قطع روابط شد. اما، موقعی که ناسیونالیستی مثل سادات به قدرت رسید که تمام ایده آل های ناصر را شست و به کناری گذاشت و به طرف روابط با اسرائیل رفت، در جمهوری اسلامی ایران یک نظام آرمانگرا به رهبری آیت الله خمینی به قدرت رسیده بود که این بار نوبت ایران باشد که تنفر خودش را نشان بدهد و بخواهد قطع رابطه کند. حال پرسش این است که اگر تنفر از اسرائیل به قوت خود باقی است چرا آقای احمدی نژاد قصد تجدید رابطه با ایران را مطرح می کند؟ علیزاده در باره ی عامل مشترک نگرانی سادات و شاه نسبت به قدرت گرفتن بنیادگرایان اسلامی گفت فراموش نکنیم که مصر پایگاه نضج اخوان المسلمین و تفکر الهجرت و تکفیر است و همین تفکر اخوانی است که بعد از طریق نواب صفوی به ایران می آید و از طریق فداییان اسلام در جمهوری اسلامی به نحوی بروز و ظهور پیدا می کند. علیزاده یادآوری می کند پیش بینی انور سادات درباره ی ظهور اسلامگرایان بسیار درست بود. زمانی که من در سفارت ایران در قاهره کار می کردم هر موقع که آقای خاتمی بحث تجدید رابطه با مصر را مطرح می کردند همواره این نگرانی از سوی مصری ها مطرح می شد که شما مجددا آن بنیادگرایی اسلامی را به خاک ما بازخواهید گرداند. اخیرا هم شنیدید که گروهی از اعضای حزب الله لبنان در مصر دستگیر شدند که موجب تنش هایی میان دولت مصر و حزب الله و دولت مصر و ایران شد. ولی بنیادگرایی اسلامی واقعیت بسیار مهمی است که در مصر وجود دارد.

دکتر مجید محمدی، استاد جامعه شناسی، درباره ی دلایل فراز و نشیب های فراوان ایران و مصر پیش و پس از انقلاب گفت رقابت هم بر سر هژمونی و هم رقابت ایدئولوژیک بود. ایرانی پان ایرانیسم را و مصری ها پان عربیسم را تبلیغ می کردند. دولت مصر پس از انقلاب هم برغم تمایل جمهوری اسلامی برای از سر گیری روابط با قاهره بدلیل دغدغه های امنیتی پرهیز می کرد از نزدیکی به ایران.

محمدی گفت در دورانی پیش از انقلاب رژیم مصر روابط ایران با اسرائیل را عامل مساله ساز می دانسته بعد از انقلاب این ایران بوده که رابطه مصر با اسرائیل را مشکل عنوان می کرده است اما، پس از انقلاب بیشتر عامل ایدئولوژیک محور سیاست ایران بوده و نه واقعگرایی سیاسی. محمدی با اشاره به روابط اقتصادی اندک ایران و مصر تاکید می کند بر خلاف روابط ایران و ترکیه که اقتصاد محور اصلی آن است درباره ی مصر هیچگاه این عامل نتوانست عامل ایدئولوژی را به حاشیه ببرد. محمدی گفت نگرانی مصر برغم تلاش های دولت خاتمی و سیگنال های مثبت احمدی نژاد ناشی از جلوگیری از بازشدن پای ایران و تقویت حماس در منطقه است.

علیزاده درباره ی تاثیر موضع گیری فعلی جمهوری اسلامی در برابر دولت مبارک بر آینده ی روابط دو کشور گفت اگر اوضاع به سمت ثبات سیاسی مصر برود که حتما و بی تردید به دلیل مسائل داخلی و شرایط بین المللی شکی ندارم که اینطور خواهد شد مصر سیاستی را که از زمان سادات در برابر ایران شروع کرد و در دوران مبارک ادامه یافت حتما توسط هر جانشین مبارک ادامه خواهد داد؛ البته اگر در ایران این حکومت بنیادگرا کماکان در راس قدرت باشد. به باور علیزاده مصری ها در سایه نگرانی از مداخلات ایران از مزیت پذیرش میلیون ها توریست از ایران به مراقد مقدس در مصر صرفنظر کرده است. علیزاده نتیجه گرفت این ادعای رهبران جمهوری اسلامی که این خیزش ملهم از انقلاب اسلامی است باطل است و گفت حتی حرکت های اسلامی کنونی در مصر تندروی کنونی در ایران را ندارد.

علیزاده در توضیح دلایل مواضع مستقل و نزدیک به ایران از سوی مصر در تقابل با انتقاد غرب از نقض حقوق بشر و فشار بر اسرائیل برای پیوستن به طرح خاورمیانه ی عاری از جنگ افزار هسته ای گفت مصر در عرصه ی موضوعات بین المللی چون توسعه ی پایدار، جمعیت، حقوق بشر اسلامی، و خاورمیانه ی عاری از سلاح اتمی با ایران اشتراکات زیادی دارد. اما، اختلاف دو کشور بر سر نزاع های ایدئولوژیک است یعنی اسلامی که مصر و شیخ الازهر معرفی می کند و ما در مدارس و حوزه های مصر می بینیم با اسلامی که در حوزه ی علمیه ی قم و اسلامی که مرجعیت آقای خامنه ای معرفی می کند از زمین تا آسمان تفاوت دارد. این همان چیزی است که سادات مخالف آن بود؛ اسلام سیاسی ظاهر شده در ایران پس از انقلاب. به باور علیزاده تا زمانی که در ایران جمهوری اسلامی و در مصر جناح های سکولار بر سر کار باشند روابط سرد خواهد ماند.

محمدی درباره ی سه مدلی که به عنوان مدل های احتمالی وضعیت آینده ی مصر عنوان کرده گفت مدل ترکیه مدلی است که در آن ارتش با قدرت و محبوب باقی خواهد ماند و تضمین کننده ی سکولاریسم خواهد بود و به فرآیند دموکراتیزاسیون در مصر کمک می کند. این مدل مثبتی است که در ترکیه شاهد آن بودیم و جریانات اسلام گرا هم در فرآیند سیاسی حل و جذب می شوند. در ترکیه این مدل به شکوفایی اقتصادی منجر شده و در صورت تحقق در مصر طرفداران دموکراسی و حقوق بشر و تجارت آزاد در دنیا استقبال می کنند.

دو سناریوی نگران کننده هم وجود دارد که ارتش مصر با توجه به تماس هایی که با ارتش اتحاد جماهیر شوروی داشته از آن الگو پیروی کنند و بعد از کناره گیری مبارک قدرت را در دست بگیرد و یک نظام مافیایی شکل بگیرد که یک دموکراسی نمایشی را به صحنه بیاورد. مدل جمهوری اسلامی ایران پس از انتخابات هم مدلی است که نظامیان حرکت مردمی را سرکوب کنند و شرایط را به گونه ای پیش ببرند که جنبش از کف خیابان ها جمع شود آن چه که در دو روز گذشته شاهد آن بودیم پیروی از الگوی ایران هست توسط آقای مبارک. مبارک به خوبی نکاتی را که در کتابچه ی سرکوب آقای خامنه ای یادداشت شده دارد دنبال می کند با آوردن نیروهای لباس شخصی به خیابان. محمدی تصریح کرد البته من در دراز مدت معتقد نیستم که این جنبش امروز مصر جمهوری اسلامی ایران را الگو قرار بدهد چون قدرت های بین الملی چنین امکانی را نخواهند داد.

علیزاده در واکنش گفت من مطلقا معتقد نیستم مبارک به سرکوب کوری که جمهوری اسلامی به آن دست زد اقدام می کند دلیل روشن آن هم موضع ارتش است که در درگیری های چند روز گذشته سعی کرده مانع برخورد میان مخالفان و حامیان مبارک شود در حالی که در ایران تمام نیروهای انتظامی و امنیتی سرکوبی کردند که از درونش کهریزک و کوی دانشگاه و بیت مراجع را داشتیم و مسجد قبا. مواردی که شما در سی سال حکومت مصر ندید. علیزاده گفت من به هیچ وجه پیش بینی نمی کنم آقای مبارک دست به سرکوب کور بزند چون او می داند مصر مبارک نیست در حالی که در ایران می گویند ایران یعنی ولایت فقیه. ایران یعنی رهبر یعنی اگر رهبر تمام بشود همه چیز در تئوری ولایت فقیه تمام شده است. در مصر ارتش بیانیه می دهد که ما درخواست های مردم را درک می کنیم اما، کجا نیروهای نظامی و انتظامی ایران چنین بیانیه هایی دادند. احمد شفیق، نخست وزیر، از مردم برای بروز خشونت ها عذرخواهی کرد در ایران از مردم برای جنایاتی که انجام گرفت یک عذرخواهی نکردند. باید توجه داشت که دولت مصر با جهان روابط حسنه دارد آقای مبارک با آقای اوباما تماس تلفنی دارد اما، در ایران یک نظام بسته از مدل کره ی شمالی حاکم است که درها را بسته اند و می گویند هر آنچه بخواهیم انجام می دهیم و به کسی هم پاسخگو نیستیم. علیزاده افزود از این رو پیش بینی نمی کنم سرکوب کور در مصر چون نمونه ی ایران صورت بگیرد.

ماشاء الله شمس الواعظین، روزنامه نگار و کارشناس روابط ایران و مصر، در ایران، به افق گفت ایران که موضع گیری جانبدارانه ای نسبت به دیگر کشورها درباره ی مصر اتخاذ کرده به دقت در انتظار شکل گیری دولت جدید در قاهره است. او با اشاره به اوضاع منطقه گفت نگرانی از سرایت این موج اعتراض در کشورهای عرب به گونه ای است که سناتور جان کری از پرزیدنت اوباما خواسته است از رهبران هم پیمان آمریکا بخواهد به اصلاحات دست بزنند.

محمدی گفت این موج سرایت کرده و احتمالا نشانه هایش را در سوریه هم خواهیم دید.

علیزاده در پایان فرازی را از سخنان مرحوم دکتر محمد مصدق از کتابش خواند که به دیدار مصدق از مصر در زمانی برمی گردد که دو کشور در آتش «دیکتاتوری» می سوختند: «مصر و ایران گرفتار یک بیماری هستند که درمان آن نیز یکی است این دو کشور باید برای در دست یافتن به استقلال شان مبارزه کنند.» علیزاده گفت اگر دکتر مصدق امروز زنده بود می گفت مشکل مصر و ایران استبداد است؛ در مصر خیزش مردم صورت گرفته و در ایران جنبش سبز.

افق، پنج شنبه، ۱۴ بهمن، ۳ فوریه، بخش نخست

افق، پنج شنبه، ۱۴ بهمن، ۳ فوریه، بخش دوم

افق، چهارشنبه، ۱۳ بهمن، ۲ فوریه، بخش نخست

افق، چهارشنبه، ۱۳ بهمن، ۲ فوریه، بخش دوم

افق، سه شنبه، دوازدهم بهمن، اول فوریه، بخش اول

افق، سه شنبه، دوازدهم بهمن، اول فوریه، بخش دوم